ZIYARETCI — GIRIS YAP / KAYIT OL

Aroma Yoğunluğunda Dinlendirme Süresi Neden Önemli

feray.erdem Junior Member

Tadımda yoğunluk neyi anlatır


Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir ölçüttür; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Tadıma yakmadan girişmek işinizi kolaylaştırır, çünkü kuru yaprağın ham kokusu size bir başlangıç ölçüsü verir özellikle tadıma yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Burada no. 1 tubos benzeri tüple korunan bir kutu ile sivri uçlu tekli puro benzeri tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken damakta beliren tat ne kadar belirgin ise aroma gücü o ölçüde fazla demektir ve bu küçük alışkanlık bütün notları daha sağlam bir zemine dayandırır. Sonucu o anda kaydetmek iyi olur, çünkü bellek çabucak kaybolur. Aynı çubuğu iki kez denemek yanılmayı azaltır zira gürültülü yerlerde hafif notalar kolayca kaçırılır. Aroma gücü kendi başına iyilik ölçüsü sayılmaz; yalnızca gücü anlatır. Kısacası ilk denemede sabırlı olmak hem de ölçütleri önceden netleştirmek en doğru yol sayılır. Ölçüt netleşince her çubuk aynı cetvelle tartılır ve notlar birbirini destekler. Tadım sırasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta durursa odaklanma artar.


Yanışın üç evresinde aroma gücü


Bir çubuğun aroması baştan sona aynı kalmaz; bu yüzden aroma gücünü tek seferde değerlendirmek doğru olmaz üstelik baştan acele edip hüküm vermek kolay görülen bir yanlıştır. İlk üçte birlik bölümde tat çoğunlukla hafif ama temiz gelir tabii ki bu düzen her çubukta birebir tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos tadım notları gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer zira asıl tat çoğu zaman bu kısımda saklıdır. Orta bölümde yoğunluk sıklıkla yükselir ve notalar belirginleşir hem de çoğu zaman başlangıçtaki çekişlerden çıkarılan sonuç yarım kalır. Petit churchills tadım notları benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş gelir gerçekten bu sebeple sakin ilerlemek fayda getirir. Son bölümde sıcaklık arttığından sertçe notalar öne çıkabilir nitekim ısınan tütün kendi karakterini yalnızca orta kısımda gösterir. Her evre için ayrı bir puan yazmak daha adil sonuç sağlar. Evrelerin sınırı genellikle keskin olmaz, bu yüzden kabaca üçe bölmek yeterlidir. Geçişleri yakalamak için çekiş aralığını sabit tutmak gerekir. Çok sık çekmek ısıyı artırır ve aromayı çarpıtır.


Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme


Yoğunluğu puanlamak öznel izlenimi daha net hâle getirir her zaman aynı aydınlatma ile sessiz bir ortam tercih edilmelidir. Birden beşe giden bir ölçek çoğu kişi için işe yarar bu durum tadım notlarını insandan insana daha tutarlı kılar. Bir hafif aromayı, beş de damakta baskın duran güçlü notayı anlatır böylece dikkat dağılmaz ve not doğruluğu yükselir. Petit julietas neye benzer benzeri ince ve kısa bir çubuk genellikle alt puanlarda kalır ve ileride bakıldığında neyi düşündüğünüz hemen hatırlanır. Petit julietas 25'lik neye benzer benzeri aynı boydaki bir kutu de tatlı tonları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir aksi halde aynı çubuk iki farklı puan çıkarabilir. Notu vermeden önce en az üç çekiş yapmak şarttır öte yandan yarım puanlar yazmak fazladan bir yük getirir. Ölçeği her seferinde değiştirmemek karşılaştırmayı güvenilir yapar. Ölçeğin orta noktası en çok kullanılan puandır, zira ılımlı çubuklar çoğunluğu oluşturur. Uçlardaki puanlar gerçekten belirgin hâllerde verilmelidir. Böylece kayıtlar anlamlı olur.


Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi


Çubuğun kalınlığı, dumanın sıcaklığını hem de aroma gücünü belirgin biçimde değiştirir bu nedenle kül çizgisinin düzgün ilerlemesini de gözlemek yararlıdır. İnce bir çubuk daha çabuk yanar, bu yüzden keskin notalar erken öne çıkar gerçekten ince çubuklarda ısı birikimi belirgin biçimde hızlıdır. İnce çaplı kısa puro benzeri ince ve kısa bir çubukta bunu kolayca gözlemlersiniz yanma hızı ise tadı hemen etkileyen bir unsurdur. Geniş çaplı gövdelerde çekiş daha yavaş akar ama aromalar sonradan belirir hem de bu hız aromanın algılanma süresini kısaltır. Romeo julieta regalias londres gibi bal ve badem tonlu bir kutu bu farkı güzel gösterir küllenme dengesizse not bölümüne eklenmelidir. Yavaş yanış tadı daha ayrıntılı kılar fakat şiddetini azaltmaz tersine geniş gövdede ısı daha geniş bir alana dağılır. Bu yüzden kalınlığı not defterine eklemek unutulmamalı. Farklı çaplarda iki ürünü aynı günde tadarken ilk olarak dar çaplıyı ardından kalını seçmek mantıklıdır. Böylece güçlü tat ince olanın tadını bastırmaz. İkisi arasındaki ara süresi yaklaşık yarım saat tutulmalıdır.


Retrohale ve damak izlenimi nasıl okunur


Lezzet iki yoldan algılanır: damaktaki tat ve burnun duyduğu koku oysa ikisi karşılıklı besler fakat aynı şey değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek için ikisini ayrı ayrı yazmak gerekir bu ayrım ilk bakışta küçük gelse de yorumları oldukça etkiler. Nefesi ağızdan bırakırken burundan yavaşça bırakmak burun geçişi denemesidir mesela hafif bir soluk aromayı çok geniş açar. Short churchills gibi kremsi bir robusto bu yöntemle koku katmanını belirgin verir üstelik burun tıkalıyken denenen tadımlar güvenilir olmaz. Short sports gibi ince bir çubuk ise fındıksı tonu daha hızlı bırakır hızlı bir nefes de narin tonları örter. Yoğunluk dilde zayıf fakat burunda belirgin olabilir benzer biçimde ağır bir öğünden hemen sonra algı azalır. Bu iki notu karşılaştırmak öğretici olur; İki puanı ayrı yazmak yanılgıyı önler. Yeni başlayan tadımcılar açısından ilk adımda burundan gelen notalara bakmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça damak tarafı da ayrıntı vermeye başlar. Farklı kokuları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak algıyı güçlendirir.


Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi


Damak yorulduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan zayıf algılanır ayrıca yemek arasında tadım yapıyorsanız bu ayrıntı iyice değer kazanır. Dolayısıyla her denemeden önce oda sıcaklığında bir yudum su içmek iyi bir alışkanlıktır bu basit önlem yoğunluğun gerçek yüzünü okunmasını sağlar. Geniş çaplı puro kutusu gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa sade soda yeterlidir çünkü doymuş bir ağız en güçlü notayı bile silik gösterir. Sade kahve kakao tonlarını güçlendirir, şekerli içecek ise onları gölgeler ayrıca çok soğuk içecekler dili uyuşturur hem de aroma algısını azaltır. Puritos serisi neye benzer benzeri ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri suyla daha temiz anlaşılır bu yüzden hazırlık aşaması atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her tadımda sabit tutmak karşılaştırmayı bozmaz gerçekten tatlı içecekten hemen sonra baharatlı notalar olduğundan sert hissedilir. Yemekten hemen sonra değerlendirme yapmak doğru olmaz. Su ve kahve dışında çay de kullanılabilir; asıl mesele seçimin şekersiz olmasıdır. Damak tazelendikten sonra birkaç dakika ara vermek faydalıdır. Hızlıca girişilen tadım çoğunlukla hatalı sonuçlanır.


Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi


Sigarillo ölçüsünde yanış kısa sürdüğünden aroma dalgalanması daha az bir aralıkta yaşanır üstelik başlangıç notu bu ölçülerde hızla kaybolabilir. Dolayısıyla başlangıç ve bitiş arasındaki farkı görmek özen ister bu sebeple kısa bir ölçü uzun bir puroya göre daha dikkatli incelenmelidir. Tadımda 20 club sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi genişletir ve yoğunluğu izlemeyi kolaylaştırır çünkü her nefesin ağırlığı daha büyüktür. Romeo julieta 20 mini benzeri mini ölçü ise sedir notasını hızla ortaya koyup biter çünkü değişim uzun süre değil birkaç çekişte olup biter. Kısa çubuklarda iki çubuk denemek tek denemeden daha sağlam izlenim sunar bu sebeple sakin ve eşit aralıklı nefes önerilir. Teneke kutu kokusu yakmadan önceki ilk izlenimi belirler dolayısıyla yazmayı çubuk yanarken değil de bitişten hemen sonra yapmak kolaylık sağlar. Bu izlenimi ayrıca kaydetmek iyidir. Boy küçüldükçe tat katmanı azalır, ama güç hissi korunabilir. Bu nedenle sigarillo değerlendirmelerini büyük boy kayıtlarıyla doğrudan karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı sayfa kullanmak yararlıdır.


Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı


Tek seferlik bir deneme yoğunluk hakkında güvenilir bir yargı sunmaz demek ki her deneme bir öncekinin üzerine eklenir. Ruh hali, oda kokusu ve saat algıyı değiştirir bu alışkanlık birkaç denemeden ardından gözle görülür fayda verir. Dolayısıyla küçük bir not defteri açmak işe yarar aksi takdirde aynı notalar her seferinde baştan keşfedilir. 20 aniversario yoğunluğu nasıl benzeri yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde tadıldığında kakao notası değişiyor mu anlaşılır üstelik aynı çubuğa geri dönüp bakmak gelişimi ölçmenizi sağlar. Bastiones kutusu neye benzer benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise yoğunluk puanının ne kadar sabit kaldığını ortaya koyar bu da zaman kaybına neden olur. Saat, çubuk ismi ve puan deftere girilmelidir gerçekten en eski kayıtlar sonradan açıldığında ilginç farklar gösterir. Puanlar arasında iki basamaktan fazla sapma varsa şartlar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçeğiniz netleşir. Kayıtta öz ifadeler uzun paragraflardan daha işlevseldir. Örneğin orta bölüm güçlü sedir tonu gibi bir kayıt tatmin edici olur. İleride bakıldığında net olmalıdır.


Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge


Dolgunluk, içimin damaktaki ağırlığını tarif eder; aroma gücü ise tatların şiddetidir çünkü bu iki özellik aynı yönde ilerleme göstermek zorunda değildir. Bu iki kavram sıklıkla birbirine karıştırılır, hâlbuki bağımsız değerlendirilir bu ikisini ayrı düşünmek sonuçta daha gerçekçi bir yorum ortaya çıkarır. El principe benzeri küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sedir notasını net verebilir örneğin ağır bir içim zayıf bir tatla gelebilir. La cabaña neye benzer gibi dengeli bir kutu de orta dolgunlukla badem tonunu yüksek taşır kaldı ki dolgun bir duman aromasız da olabilir. Demek ki hafif içimli bir çubuk güçlü aroma sunabilir tersi durum de geçerlidir. Farkı görmek için iki ayrı not tutmak yeterlidir bu nedenle tek kelimeyle yoğun demek yerine ikisini ayrı yorumlamak önerilir. Dolgunluğa bakıp aroma gücünü hesaplamak yanlış sonuç verir. Birbirine yakın gövdeli iki ürün içinde yoğunluk farkı bulmak ince bir iştir. Bu becerinin gelişmesi zaman ve tekrarlı not tutmayı ister. Nihayetinde en iyi ölçüt kişisel damak zevkiniz olacaktır.


Tadım ortamını aroma gücüne göre hazırlamak


Ortam, yoğunluk izlenimini en az tütün kadar etkiler demek ki en sağlam değerlendirme şartları değiştirmemekle mümkündür. Fazla kuru bir havada tütün çabuk yanar ve keskin notalar öne geçer bu sebeple oda şartlarını de deftere eklemek yararlıdır. Çok nemli ortamda de duman ağırlaşır ve lezzet silikleşir ısı de tütünün yanma hızını etkileyen başka bir etkendir. La prado nasıl içilir gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken kutunun koruduğu durumu hesaba katmak gerekir yoksa iki ayrı günde ortaya çıkan puan farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu nasıl içilir gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa ayrım net okunur tadım günü planlarken bu etkeni hesaba katın. Temiz hava ortamdaki kokuları dağıtır, yoğun koku de algıyı bozar hâlbuki gerçek neden sıklıkla ortamdaki hava ya da koku olur. Değerlendirmeyi her seferinde aynı odada yapmak en tutarlı yöntemdir. Kapalı bir odada duman yoğunlaşırsa ikinci denemenin aroması hatalı algılanabilir. Pencere açıklığı bırakmak çoğu zaman işe yarar. Rüzgar çok güçlüyse kül düzeni bozulur.

Yanıtla
aslan_lale Junior Member
Kaliteli bir icerik, tesekkurler.
Yanıtla
irem_tunc101 Forum Yolcusu
Sonunda buldum. Takipteyim, guncellemeleri bekliyorum.
Yanıtla
nuri.peker Fotograf Meraklisi
Tesekkurler, kapsamli bir koleksiyon.
Yanıtla
gamze_raptor Junior Member
Bu konuda daha once hic bu kadar faydali bir forum mesaji okumamistim.
Yanıtla
berilkoc Junior Member
Guzel bir degerlendirme. Gec kaldim ama olsun, isime yaradi.
Yanıtla
elcin_bayrak Junior Member
Bu konuda daha once hic bu kadar temiz bir literatur taramasi okumamistim.
Yanıtla

Forumdan Konular